“Hij doet dat”
Op de dag van deze topper was ik aan het lunchen met twee vrienden van de middelbare school. De één is nu arts en de ander is atleet, ze hebben leuke vriendinnen en allebei net een huis gekocht. En ik? Een gesjeesde promovendus die weer bij zijn ouders woont, zonder vaste baan, zonder partner, met gezondheidsproblemen… Gelukkig had ik niet veel tijd voor deze mijmeringen, want ik kreeg de beurt: “Hé Sven, hoe gaat het met jou?” en ik kon eerlijk antwoord geven: “Eigenlijk heel goed. De zon schijnt, en vanavond is NOSBO-avond!”
Later die middag gooide ik toch maar een berichtje in de NOSBO6-app-groep om na te vragen wat de dresscode was. Na argumenten over en weer (Remco: “Als je twijfelt of je een pak aan moet, dan moet je een pak aan!”) kwam ik tot de conclusie dat ik een pak aan moest. Ik kon me gaan voorbereiden op de partij. Notatieboekje? Check. Pen? Check. “Mam, kun je mijn overhemd strijken?” Check. Tijd om te vertrekken.
Stipt om 19:15 kwam ik aan op het station, waar ik Finn trof. Al snel arriveerde ook Hans, in de van Grietje geleende Up, die ons naar Roden zou brengen. Hans wou eigenlijk pas om 19:30 afspreken, maar Mark stelde voor om een kwartiertje eerder te doen, voor de zekerheid. En op wie was nu het wachten? Precies ja! Maar zand erover. We hadden wel wat belangrijkers aan ons hoofd.
Ruim op tijd kwamen we aan bij de aangename speellocatie van Schaakclub Roden. We werden hartelijk ontvangen. Vlak voordat de klokken werden gestart, kwam een groep mannen van de club een beetje giechelig op mij af. “Zo, Sven Cats, ben jij toevallig familie van Sjoerd Cats? Die is hier nog voorzitter geweest!” En inderdaad, ik zei: “Dat zou zomaar de broer van mijn opa geweest kunnen zijn.” In mijn gedachten herinnerde ik me dat mijn vader me heeft verteld over legendarische schaakduels tussen mijn opa en ‘oom Sjoerd’, waar mijn vader als klein jochie niet veel van meekreeg, behalve dat ze af en toe dingen zeiden als “Hij doet dat”, “Piest precas” of “Wat nu? Zei Pichegru” Dat laatste zei ik per ongeluk hardop en er was geen twijfel meer of we het over dezelfde Sjoerd hadden.
Na dit onderonsje konden de partijen beginnen. Ik week af van mijn gebruikelijke 1.b4-repertoire en probeerde een keertje 1.e4. Ik kreeg de afruilvariant van de Philidor tegen na 1.e4 e5 2.Pf3 d6 3.d4 exd4 4.Pxd4. Van Maarten Roorda heb ik geleerd dat je dat kunt zien als een Siciliaan, maar dan met een pion op c7 in plaats van e7. Maar Maarten, als dit net een Siciliaan is, wat weerhoudt mij er dan van om lang te rokeren, f3, g4 en h4 te spelen en mijn tegenstander mat te zetten? Niks! Dus dat was mijn plan. We kwamen in de volgende stelling terecht:
Hier moet Zwart doorgaan met …b4, waarna de partij lekker ingewikkeld blijft, maar hij speelde helaas …Pc4. Nu kon ik afruilen naar een gunstig eindspel, maar voor ik dat deed schoot door mijn hoofd het klassieke advies: Als je goed staat, ruil dan niet af naar een toreneindspel, tenzij je aan je moeder kan uitleggen hoe je gaat winnen. Ik sloot mijn ogen en stelde me voor hoe dat gesprek zou gaan.
Sven: “Mama, mag ik je wat vragen?”
Svens moeder: “Natuurlijk liefje.”
Sven: “Oké, ik ben Wit met de stelling uit de diagram hierboven. Mijn tegenstander speelt 13…Pc4, wat volgens mij een fout is. Ik kan namelijk 14.Lxc4 bxc4 15.Lxd6 spelen, wat een pion wint. Als hij dan bijvoorbeeld 15…Te8 speelt, kan ik alles afruilen met 16.Lxe7 Dxd2+ 17.Txd2 Txe7 en dan forceert 18.Pd5 ook nog eens een paardenruil! Dan hebben we een toreneindspel waarin hij een pion minder, een slechtere structuur en minder actieve torens heeft, wat goede winstkansen moet geven vanwege het principe van twee zwaktes.”
Svens moeder: “Je moet doen waar je gelukkig van wordt. Ik zal je altijd steunen.”
Ik wist genoeg. We ruilden af naar het genoemde eindspel en ik wist te winnen.
SISSA 1-0 Roden
Met een tevreden gevoel keek ik opzij, maar tot mijn schrik zag ik bij Mark opeens dit op tafel liggen:
“Hij doet dat,” dacht ik bij mezelf. Daar is iets goed misgegaan in de opening. Arme Mark – hij is net overgegaan op de Caro-Kann, en dan krijgt ie dit om de oren. Later meer over deze partij. Ik liep snel door. Van Hans’ stelling word je een stuk gelukkiger:
Een duidelijk succes uit de opening met een typische Catalaanse plus, zoals we Hans dat al zo vaak hebben zien doen. Ook hij besluit zijn geluk te zoeken in een eindspel, en wel in het volgende:
Hier moeten we onze vuistregel weer even toepassen.
Hans: “Mama, ik ga hier Pf3 doen want dat toreneindspel moet gewonnen zijn.”
Hans’ moeder: “Hans Anthony Singelenberg! Nu moet je eens heel goed naar mij luisteren. Na Pf3 ed ed Lxd4 Pxd4 Txd4 Tc5 worden de pionnen aan de damesvleugel gewoon geruild, waarna je in een eindspel komt met toren+f,g,h-pion tegen toren+f,h-pion. Volgens Dvoretsky is dat remise! Je moet in de diagramstelling stukken op het bord houden en meteen Tc5 spelen. Na …ed ed Txd4 Pc4 kun je met je paard slaan op a5, wat meteen b3 dekt. Dat eindspel is technisch gewonnen.”
Hans: “Lalala ik hoor je niet. Mag ik Sinas?”
Dus Hans speelde Pf3 en kwam in de volgende remise-stelling:
Maar laat het maar aan Hans over om hier alsnog te winnen!
SISSA 2-0 Roden
Terug naar Marks partij. Aan de bar had ik het met mijn tegenstander over hoe spannend ik die partij vond en dat ik bijna niet durfde te kijken. Hij zei dat Mark er eigenlijk best goed uit was gekomen en dat hij zelfs bijna klaar was met ‘Belgisch rokeren’. Belgisch rokeren? Daar had ik nog nooit van gehoord, maar als je de stelling ziet, snap je meteen wat het betekent:
Wat een wereld van verschil met de stelling uit de opening. Mark overleefde de partij op heroïsche wijze en behaalde het winnende halfje.
SISSA 2,5-0,5 Roden
Dan Finns partij. Om met Hans Niemann te spreken: “The chess speaks for itself.” Hij speelde een omgekeerde Grand-Prix-Aanval en bereikte de volgende droomstelling:
Zwart wint de dame en het potje.
SISSA 3,5-0,5 Roden
Onderweg naar huis maakten we een tussenstop in Hooghoudt, om aan de stamtafel aan iedereen die wilde luisteren na te vertellen over ons succesvolle avontuur in Roden. Perfecte avond.